Inspiratie

Een team loopt vast op de stapel, niet op de verandering

Teams lopen vast op de som van veranderingen, niet op één verandering. Zo maak je de stapel zichtbaar en zo doe je er iets aan.

Stel dat een team dit jaar een nieuw planningssysteem krijgt, een herindeling van rollen, een audit en een programma om beter samen te werken. Elk van de vier komt van iemand anders, met een eigen planning en een eigen goede reden. Afzonderlijk is elk verdedigbaar. Samen kosten ze meer uren dan het team heeft, en niemand heeft ze opgeteld.

Wij noemen dat stapelen. Er komt werk bij, er gaat niets af, en na een tijd werkt niets meer goed. Het team zegt dat het druk is. Dat klopt, maar het zegt niet waar de drukte vandaan komt.

Waarom niemand de stapel ziet

Elk programma kijkt naar zichzelf. De stuurgroep van het ene programma controleert of zijn teams genoeg tijd hebben voor het eigen deel, en komt tot ja. De stuurgroep van het andere doet hetzelfde. De som bestaat alleen op de plek waar het werk landt: bij de teamleden en hun leidinggevende.

Die leidinggevende vangt veel op. Hij of zij schuift met uren, zegt nee tegen sommige vragen en dicht gaten, zonder dat iemand het ziet. Zolang dat lukt, lijkt de stapel te kunnen. Zodra het niet meer lukt, ziet het eruit alsof het team zich verzet.

Ben je zelf leidinggevende, projectleider of heb je een andere rol waarin je stuurt, stel dan twee vragen: wat vraagt jouw programma van deze teams, en wat vragen de andere programma's van dezelfde teams? Het tweede deel wordt zelden gesteld, omdat het buiten het eigen programma valt.

Zo zie je dat het stapelt

Wij letten op vier signalen:

Een eenvoudige test kost een uur. Laat een team opschrijven wat er het afgelopen jaar bij het werk is gekomen: systemen, trainingen, nieuwe afspraken, verplichte overleggen. Zet erbij hoeveel uur per week elk ding kost. De lijst blijkt vaak langer dan iemand dacht, en de uren zijn meer dan er zijn. Dat is geen oordeel over de veranderingen. Het is de optelling die nog niemand had gemaakt.

Prioriteren is iets anders. Prioriteren is een keuze: dit eerst, dat later of nooit, en iedereen weet wat er niet gebeurt. Stapelen is wat er gebeurt als die keuze uitblijft en alles doorloopt. Dan merkt iedereen het pas als er iets breekt.

Wat stapelen kost

Het zichtbare gevolg is vertraging: elk programma haalt zijn data net niet. Het onzichtbare gevolg is groter. Als alles tegelijk moet, kiest ieder voor zichzelf wat serieus wordt genomen, en dat gaat vaak op gevoel: wie het hardst roept, krijgt voorrang. Het werk wordt half gedaan, en mensen leren dat nieuwe initiatieven vanzelf wegzakken. De volgende verandering krijgt dan een team dat afwacht, omdat afwachten de vorige keer werkte.

Wat je eraan doet

Vier dingen, in deze volgorde.

1. Maak per team één overzicht van alles wat loopt en wat het vraagt. Niet per programma, maar per team. 2. Laat één persoon de som bewaken, bijvoorbeeld een directielid of de programmamanager boven de programma's. Zonder eigenaar blijft de optelling onzichtbaar. 3. Start een nieuwe verandering pas als er iets anders voor stopt of afloopt. Wat stopt, mag klein zijn: een rapportage die niemand leest, een overleg dat zijn doel kwijt is. Dat voelt streng. Het alternatief is dat het team zelf bepaalt wat stilvalt, en dat meldt het aan niemand. 4. Plan de uitrol per team, op wat dat team al draagt. Een team dat net een herindeling heeft gehad, mag later beginnen. Hoeveel een team aankan, hangt ook af van de fase waarin het zit. Daarover gaat Wat bij tien mensen werkt, werkt bij vijftig niet meer.

Bij een programma kijken wij daarom eerst naar wat een team al draagt, en pas daarna naar wat er bij kan.

Welke verandering is in jouw team het laatst begonnen zonder dat er iets voor is gestopt?